Over alles behalve design

Abonneren op feed Over alles behalve design
arthouse, classics, cult, Hollywood, music
Bijgewerkt: 2 uur 7 min geleden

Paranoia (Adriaan Ditvoorst, 1967)

zo, 01/29/2023 - 20:03

Kijken naar een film is een vorm van tijdreizen. Die ervaring is extra sterk wanneer een film de kijker verplaatst naar het verleden van de eigen woonplaats. Amsterdam anno 1967 vormt het decor van psychologisch drama Paranoia. Personages lopen of fietsen over vertrouwde paden en langs bekende monumenten. Een belangrijk deel van het verhaal speelt zich af op een locatie die van de aardbodem is verdwenen.

Arnold Cleever (Kees van Eyk) kijkt in de etalage van een muziekwinkel aan de Utrechtsestraat en loopt naar binnen. Het is druk in Concerto. Meerdere platen worden tegelijkertijd afgespeeld. Die muzikale kakofonie is nog steeds kenmerkend voor de winkel. Arnold zoekt een single uit en zet in de luistercabine de naald op het vinyl. Er klinken oorlogsgeluiden op de soundtrack.

Het hoofdpersonage in Paranoia is geobsedeerd door de Tweede Wereldoorlog. Hij heeft die tijd als kluizenaar doorgemaakt nadat hij als soldaat te laat aan het front arriveerde om Nederland te verdedigen tegen de Duitsers. Wanneer hij drie jaar na de oorlog een krantenartikel leest over een oorlogsmisdadiger, denkt hij dat het bericht over hem gaat. De man sluit zich op in de nok van een oud grachtenpand en begint daar onder het oog van zijn vriendin Anna (Pamela Koevoets) steeds verder door te draaien.

Paranoia van Adriaan Ditvoorst is gebaseerd op de gelijknamige novelle van W.F. Hermans uit 1953. De film speelt zich af in 1948 toen er nog helemaal geen Concerto was. Wat we zien is het Amsterdam uit 1967 ten tijde van Provo en Nederbeat. Tijdens de openingstitels rijdt een trein richting de Hembrug over het Noordzeekanaal, de plek waar sinds 1983 de Hemtunnel naar Zaandam is. In de rest van de film blijft de camera in het centrum van de stad. Anna fietst regelmatig door Amsterdam, bij het monument in het Sarphatipark, over de Blauwbrug, langs posters van Jago Shawls en langs de witte huisjes in het achterste deel van Artis, waar je in indertijd blijkbaar vrijelijk kon fietsen richting de Muiderpoort.

De eerste van drie locaties die ik wil uitlichten, is het café aan het Rapenburgerplein. De Druif een van de oudste cafés van Amsterdam, gehuisvest in een pand dat in 1585 dienst deed als aanmonstercafé voor zeelui van de VOC. Anna zit naast de jukebox naar een liedje te luisteren wanneer plotseling een Provo binnenstapt. Als de jongeman na enkele seconden weer naar buiten gaat, wordt hij direct door een auto geschept. We zien zijn lichaam op straat liggen, onder meer getoond vanuit Anna’s gezichtspunt. Achter de tralies van de voordeur is verderop het Zeemagazijn te herkennen waar sinds 1973 het Scheepvaartmuseum is gevestigd. Het fragment in en rondom De Druif is te vinden op YouTube.

Het adres waar Anna haar vader (Ton Vos) ophaalt heb ik niet kunnen traceren. Het zal niet ver zijn van de onderdoorgang bij de kruising van Weesperstraat en Nieuwe Kerkstraat. Dochter en vader nemen op die plek afscheid van elkaar. Vader pakt de fiets en rijdt weg naar links. Zo te zien zijn er op de Weesperstraat nog geen fietspaden en is er lang niet zoveel verkeer als tegenwoordig het geval is. Anna gaat terug de Nieuwe Kerkstraat in. Aan het eind van de straat is in de verte het Laboratorium voor Biochemie van de UVA te zien op de plek waar nu de Amsterdam Business School staat.

De belangrijkste locatie in Paranoia is het huis waar Arnold Cleever een kamer huurt. Het vervallen ogende grachtenpand staat symbool voor de op instorten staande psychische gesteldheid van het hoofdpersonage.

De nok waar Arnold verblijft is net zo rommelig als de gedachten in zijn hoofd. Hij heeft de zolderkamer zo grondig afgesloten, dat hij er soms zelf met moeite in kan. Iedereen die het pand betreedt is in zijn ogen een potentieel gevaar. Hij wantrouwt de huiseigenaar, die om achterstallige huur komt vragen, net zoveel als de andere huurder (Rudolf Lucieer). Uiteindelijk richt zijn paranoia zich ook op Anna.

Het grachtenpand van Arnold kijkt rechts uit op de Munttoren. Het uitzicht links biedt zicht op de Blauwbrug met verderop de Magere Brug en Koninklijk Theater Carré. Aan de overkant van de Amstel rijdt een tram naar het Centraal Station, een route die later is verlegt via het Rembrandtplein. Dit uitzicht bestaat niet meer, want het pand bestaat niet meer. Het gebouw aan de Amstel stamt uit 1880 en maakte deel uit van het in de zestiende eeuw aangeplempte schiereiland Vlooienburg.

De straat voor Amstel 3-7, links richting Blauwburg/Waterlooplein en rechts richting de Zwanenburgwal

De bekendste bewoner op dit adres was Louis Lamm (1871-1943). Deze Joodse boekenhandelaar ontvluchtte in 1933 Duitsland en vestigde zijn in Judaïca gespecialiseerde antiquariaat en bibliotheek in Amsterdam. Tijdens de Duitse bezetting werd Lamm opgepakt en via Kamp Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd, waar hij op 19 november 1943 met zijn dochter Ruth Fanny werd vermoord. Amstel 3-7 werd samen met vele andere panden gesloopt om in 1981 plaats te maken voor de Stopera. Op de plek van het verdwenen pand werden op 17 december 2021 de 999e en 1000e Stolpersteine geplaatst ter nagedachtenis aan vader en dochter Lamm.

Amstel 3-7 in 1954

Geo, Handle, Nape Neck + Big Joanie in Amsterdam (20 + 21 januari 2023)

di, 01/24/2023 - 12:45
Nape Neck

De opening van het nieuwe concertjaar vindt traditiegetrouw plaats tijdens het vierdaagse ESNS in Groningen. Europese bands op Eurosonic waaieren rond dit showcasefestival uit over de rest van het land. Vier bands deden afgelopen weekend ook Amsterdam aan: Geo, Handle en Nape Neck in OCCII en Big Joanie in Paradiso.

OCCII stond vrijdag geheel in het teken van gejaagde no wave en andere dansbare postpunkvarianten, geïnspireerd door bands uit het begin van de jaren tachtig. Rotterdamse band Geo was een ideale opener voor deze avond. Hun optreden in De Nieuwe Anita in oktober 2022 deed uitkijken naar een vervolg en het kwintet ging voortvarend uit de startblokken. Het concert verliep heel lang goed, totdat het geluid van de kick drum volledig van de monitoren was verdwenen. De muzikanten werden geconfronteerd met een interessante vraag: wanneer wordt hun technische probleem ook een probleem voor het publiek? Als er gewoon doorgespeeld wordt of als het optreden tijdelijk wordt gestaakt? Geo koos voor de laatste optie. De reparatiewerkzaamheden tijdens de pitstop namen minstens tien minuten in beslag. Het perfectionisme van de muzikanten was te prijzen, maar de lange pauze haalde wel drastisch de vaart uit de set.

De overige twee bands duldden geen pauzemomenten. Handle speelde bondige tracks met meer nadruk op ritmestructuren dan op melodieën. Het trio uit Manchester bestaat uit drummer Nirvana Heire, bassist Giulio Erasmus (zoon van Alan Erasmus, mede-oprichter van Factory Records) en toetsenist/vocalist Leo Hermitt. Live was het toetsengeluid van Hermitt dusdanig afgesteld dat het leek alsof er gitaar gespeeld werd. De gedeclameerde vocalen warennauwelijks te verstaan vanwege het volume van de instrumenten. De zang had meer een ritmische functie in het totaalgeluid. De drums swingden haastig strak met doelbewuste horten en stoten, strak en koortsachtig tegelijkertijd. De atonaal verspringende basnoten dreunden extra zwaar door het gebruik van effecten die typisch zijn voor de jaren tachtig zoals de flanger.

Handle (foto: OCCII)

Tegenover de geconcentreerde ernst van Handle stond de uitbundigheid waarmee Nape Neck hun postpunk uit de speakers liet knallen. Het trio uit Leeds was vorig jaar al op enkele Nederlandse podia te zien. Nu was eindelijk Amsterdam aan de beurt. Nape Neck is non-stop energie met de ritmesectie Claire Adams (bas) en Kathy Gray (drums) als opgevoerde motor. Grey stelde drumpatronen samen met rollende roffels op snare en toms en slechts een bijrol voor de hihat. Het drumspel was te vergelijken met dat van Kat in The Ex. Nape Neck is The Ex in ongeremde sneltreinvaart. Bobby Glew mangelde de snaren om vooral veel ritmische slidegeluiden voort te brengen. De gitarist speelde alles behalve voor de hand liggende akkoorden. Zijn gitaar diende voornamelijk als percussie-instrument. En waarom zou je een plectrum gebruiken als je een lepel bij de hand hebt? Ook vocaal hielden de drie muzikanten zich niet in, getuige hun vol overgave in koor gezongen call and response.

De bands in OCCII leken op het eerste gehoor hun muziek niet te gebruiken om een boodschap over te brengen. De teksten bestonden, voor zover ontcijferbaar, uit abstracte associaties, klankrijm en gejongleer met woorden. My tongue is a trampoline, roept Leo Hermitt van Handle in het nummer Punctured Time. Teksten zijn vooral klanken en een aanvulling op het ritme. Big Joanie had zaterdag in de bovenzaal van Paradiso wel een uitgesproken boodschap. Het Londense trio is een zwarte feministische punkband met repertoire waarin persoonlijke onderwerpen worden afgewisseld met politiek geëngageerde thema’s. Waar nodig lichtten vocalist/gitarist Stephanie Phillips en drummer Chardine Taylor Stone om beurten tussen de nummers door waar ze over zongen, zoals tegen de uitwassen van het kapitalisme en voor gelijke rechten voor de LHBTIQ+-gemeenschap.

Big Joanie

Het tweede album Back Home, vorig jaar uitgebracht door het Amerikaanse label Kill Rock Stars, klinkt over de gehele linie meer poppy dan het debuutalbum Sistahs (2018) en dat is even wennen. De plaat eindigt met onvervalste synthpop. Een van de popinvloeden die zaterdag in de vorm van een cover de revue passeerde was zangeres Solange. Uptempo nummers als Cactus Tree en Happier Still zijn meer verwant met (voormalige) bands op het huidige label van Big Joanie, zoals punkrockband Sleater-Kinney. De stevige liedjes deden het zaterdag goed in de bovenzaal van Paradiso. Ze klonken extra robuust door de toegevoegde gitaarpartijen van Vanessa Govinden. Het vierde bandlid speelde haar niet onbelangrijke rol in alle bescheidenheid, verstopt achter de band waar ze ook de keyboardpartijen voor haar rekening nam. Het succes van Big Joanie’s eerste Amsterdamse headline show was onder meer af te lezen aan de lange rij die geduldig schuifelde richting de tafel met merchandise.

Jaaroverzicht 2022 – Muziek & Film

za, 12/31/2022 - 14:43

Op de laatste dag van het jaar plaats ik traditiegetrouw een overzicht met platen, concerten en films die de afgelopen 365 dagen indruk hebben gemaakt.

Muziek

Februari 2022 was een maand met gemengde gevoelens. Rusland viel op 24 februari Oekraïne binnen en een dag later ging Nederland eindelijk weer open. Op 25 februari vervielen de anderhalvemetermaatregel en het coronatoegangsbewijs en gingen de mondkapjes af. De pandemie maakte plaats voor de aanloop naar de derde wereldoorlog. Corona was nog steeds onder ons, zoals bijna alle bezoekers van het optreden van het duo SOON op 4 maart in OCCII Amsterdam ondervonden toen ze een paar dagen later positief testten en verplicht een tijdje thuis moesten blijven. Muziekliefhebbers hebben ondanks de mogelijke gezondheidsrisico’s weer heel veel zin in livemuziek en muzikanten zijn extra gemotiveerd nu er weer zonder restricties live gespeeld kan worden. De gedeelde geestdrift zorgde voor geïnspireerde avonden. Mijn favoriete Amsterdamse podium OCCII aan de Amstelveenseweg was vaak goed gevuld of gewoonweg uitverkocht. De feestvreugde werd vergroot vanwege festiviteiten rondom de viering van het 30-jarig jubileum. In het kader daarvan stelde ik op Mixcloud drie compilaties samen met muziek die ik in de afgelopen dertig jaar in OCCII live heb meegemaakt, om te beginnen met de periode 1992-2002:

Concerten Otomo Yoshihide & Sachiko M
  1. a fungus (16 maart in OCCII, 13 augustus in Vera Groningen + 1 september in Markthallen Amsterdam)
  2. SOON (4 maart in OCCII + 10 april tijdens Rewire in Den Haag)
  3. The Homesick (1 september in de Markthallen + 12 oktober in De Nieuwe Anita)
  4. Senyawa (15 mei in OCCII)
  5. KURWS + ZDRÓJ (28 oktober in OCCII)
  6. Silverbones (7 juli in Paradiso)
  7. Otomo Yoshihide, Sachiko M e.a. (26 september in OCCII)
  8. Scram C Baby (17 september in De Nieuwe Anita)
  9. Andy Moor (22 oktober bij Molk Factory in Dokzaal Amsterdam)
  10. Wasted Youth Club (30 oktober tijdens de Popronde in Hoorn)
Albums (alfabetisch)

Tijdens de coronajaren leek het alsof de tijd tot stilstand kwam en we tot een winterslaap gedwongen werden. Het bleken ook vruchtbare jaren. Muzikanten hadden alle tijd en ruimte om opgespaarde en spontaan opborrelende ideeën om te zetten in nieuwe composities. Sommige bands vonden zichzelf opnieuw uit, zoals het Friese trio The Homesick dat de gitaren in de koffer stopte en elektronische instrumenten tevoorschijn haalde voor het vervolg van hun muzikale reis. Misschien is het inbeelding, maar veel van de albums uit 2022 klonken extra bezield. De meeste imponerende platen waren van acts van eigen bodem, wat heeft geleid tot een top tien met enkel muziek uit Nederland:

Een greep uit prettige platen uit de rest van de wereld: Beluister hoogtepunten uit 2022: Heruitgaven/archiefopnamen (alfabetisch) Luister naar een mix met hoogtepunten van heruitgaven uit 2022: Films

Volgens de statistieken van Letterboxd heb ik in 2022 458 films gezien. De acteur die ik het vaakst zag terugkeren was Charley Bowers (11 films) vanwege een Blu-ray met verzamelde korte films die ik dit jaar van deze Amerikaanse animatiepioneer (1887-1946) tweedehands uit de schappen had gevist. Tilda Swinton is de meest bekeken actrice in 2022 met zeven films. Vier van die films maakte ze met Joanna Hogg, zoals The Eternal Daughter (twee keer Swinton voor de prijs van één) en Hoggs afstudeerfilm Caprice (1986) die te vinden is op YouTube. De vaakst bekeken regisseur is eveneens Charley Bowers (15 films) gevolgd door Bertrand Tavernier (9 films) dankzij een Blu-ray-box met een bloemlezing uit diens oeuvre.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik na twee jaar corona nog steeds het liefst thuis films zie. Daar (her)ontdek ik in mijn eigen tempo en vooral ongestoord veel moois uit de filmgeschiedenis. Mijn favoriete film van 2022 is echter ongeschikt voor thuisconsumptie, omdat de details in meerdere vergezichten alleen op een groot doek volledig tot hun recht komen. Wellicht dat in het nieuwe jaar weer meer over film te vinden zal zijn op deze site. Ik ga in ieder geval voort met de serie waarin enkele van mijn 250 favoriete films aller tijden nader toelicht.

  1. Il Buco
  2. The Boiling Point
  3. The Souvenir Part II
  4. Red Rocket
  5. The Worst Person In The World
  6. Drive My Car
  7. Dwelling in the Fuchun Mountain
  8. A Hero
  9. Große Freiheit
  10. Las Bestias
  11. L’Événement
  12. Triangle Of Sadness
  13. Licorice Pizza
  14. Memoria
  15. Compartment Number 6
  16. The Innocents
  17. Un Autre Monde
  18. Athena
  19. Un Beau Matin
  20. The Northman
  • Verdient een herkansing (want in slaap gevallen in het filmhuis): Hit The Road
  • Buitencategorie: RRR
  • Documentaires: Three Minutes: A Lengthening, Lynch/Oz, Moonage Daydream + In The Court Of The Crimson King – King Crimson at 50
  • Nog niet gezien, maar wel hoog op de kijklijst: R.M.N., Vortex, À Plein Temps, Malmkrog, White Noise, Drii Winter en nog zoveel meer
Heruitgaven op Blu-ray (alfabetisch)
  1. The Appointment (Lindsey C. Vickers, 1982)
  2. Boat People (Ann Hui, 1982)
  3. Coach To Vienna (Karel Kachyna, 1966)
  4. Dragon’s Return (Eduard Grecner, 1968)
  5. Eve’s Bayou (Kasi Lemmons, 1997)
  6. Luminous Procuress (Steven Arnold, 1971)
  7. Nil By Mouth (Gary Oldman, 1997)
  8. Revolver (Sergio Sollima, 1973)
  9. Take Out (Sean Baker & Shih-Ching Tsou, 2004)
  10. Hoogtepunten uit het oeuvre van Bertrand Tavernier, met name L.627 (1992) en Ça Commence Aujourd’hui (1999)

Wax and Wane, Eerie Wanda + Hunter Complex in OCCII Amsterdam (9 december 2022)

wo, 12/14/2022 - 10:18

Hunter Complex en Eerie Wanda deden vorige week vrijdag een gezamenlijke officiële albumpresentatie. Op dezelfde avond ging het Nederlands elftal ten onder in een land ver van hier. Fietsend door de vrieskou richting OCCII hoorden we her en der uit huizen gejuich opstijgen vanachter beslagen ramen. In de concertzaal werd uiteindelijk het luidst gejuicht.

De feestelijke presentatie opende met het tweede optreden ooit van gelegenheidsformatie Wax and Wane. Hun interpretatie van nummers uit het repertoire van Cocteau Twins was afgelopen augustus op geslaagde wijze in première gegaan op een zwoele zomeravond in Groningen. De setlist was voor winters Amsterdam deels gewijzigd. De band had Pearly-Dewdrops’ Drops gekozen als opener. De eerste uitdaging van Brenda Bosma was de in dat nummer meermaals terugkerende tongbreker Tis the lucky lucky penny penny penny/Buys the pearly dew drips soaks. De zangeres had zich de complexe intervallen en het omschakelen naar hogere octaven sinds de zomer nog meer eigen gemaakt.

De geluidsmix in OCCII zorgde ervoor dat de twee gitaristen meer als een eenheid klonken dan in Groningen het geval was. De drumcomputer links op het podium toverde naast ritmepatronen ook een sample tevoorschijn van de opening uit Blue Bell Knoll. Helaas bracht het apparaat geen strijkkwartet voort, wat Another Day toch wel nodig heeft om net zoveel indruk te maken als Song To The Siren. Na OCCII is eind januari 2023 tijdens Eurosonic in Groningen nog een (laatste?) kans om Wax and Wane in actie te zien.

Eerie Wanda (foto: OCCII Instagram)

Het derde album Internal Radio van Eerie Wanda is geproduceerd door de eigenzinnige New Yorker Kramer van de band Bongwater en het label Shimmy Disc. Kramer produceerde tot nu toe meer dan 300 platen, onder meer alle uitgaven van Galaxie 500 en de eerste twee albums van Low. De producer kan het nooit laten om in de studio andermans composities extra aan te kleden. Eerie Wanda liet die aankleding live in OCCII achterwege in een set die begon met louter gitaar en stem. Dat was een gedurfde keuze voor een volgeladen zaal op een vrijdagavond. De aanwezigen hadden dan ook niet meteen door dat de zangeres op het punt stond om te beginnen. Nog voor het eerste akkoord klonk, verstomden gesprekken en werd het publiek meegevoerd door liedjes die uit het donkere universum van David Lynch lijken te komen. Songtitel Someone’s In My House is in ieder geval een directe verwijzing naar de Amerikaanse regisseur en kunstenaar.

Eerie Wanda speelde in eerste instantie helemaal in haar eentje. Door de naakte uitvoering waren de openhartige teksten extra goed verstaanbaar en werd het optreden heel intiem. De tweede helft van de set werd aangevuld met een kalm kloppende drumcomputer en toetsenwerk. Het optreden kwam op die manier in de buurt van Cocteau Twins en verwante new wave. Het gitaarspel op Internal Radio is soms zonder overbodige franje fraai zoals liedjes van Young Marble Giants, afgewisseld met echoënde effecten zoals die in muziek van The Durutti Column. Laatstgenoemde act klonk door in het nummer Birds Aren’t Real, een titel die het beeld oproept van de vogel aan het slot van Blue Velvet.

Hunter Complex (foto: OCCII Instagram)

Hunter Complex zette een tafel met onder meer vier keyboards voor het podium voor het officiëel ten doop houden van Airports and Ports. Het album is verpakt in een van de mooiste hoezen van 2022. Gastbijdragen van onder meer pianist Alexander Hawkins en trompettist Aquiles Navarro geven de synthesizermuziek op de plaat een jazz-injectie die in OCCII niet gereproduceerd kon worden. Live is Hunter Complex een symfonie voor machines als soundtrack voor verre reizen. Bij gebrek aan vervoersmiddel werden we naar landschappen verplaatst via videobeelden die op het witte scherm tegen de achtermuur werden geprojecteerd. We reden langs het Noordzeekanaal naar IJmuiden, werden langs de rand van IJslandse lavastromen geleid en via mistige heuvels in Galicië (scènes uit Fire Will Come uit 2019) gebracht naar eindbestemming Mexico tijdens de Dag van de Doden (Under The Vulcano, 1984).

Terwijl een laptop voor beelden zorgde, werden vier keyboards aangestuurd door een apparaat met voorgeprogrammeerde sequencer- en drumpartijen. Die werden live gemixt en aangevuld met extra toetsenspel. Ook bij dit optreden staken de jaren tachtig de kop op en dan met name het geluid van Tangerine Dream uit dat decennium. Hunter Complex controleerde geconcentreerd met een klein lampje de apparaten in zijn machinekamer, als een eenzame operator in het hart van een elektriciteitscentrale. De aangenaam warme klanken werden niet zonder slag of stoot voortgebracht. Vanaf het tweede nummer ontdekte de muzikant dat een van de keyboards er de brui aan had gegeven. Hij moest noodgedwongen meer improviseren dan was gepland. Ook makers van elektronische muziek moeten live hard werken om iets moois te produceren.

De meeste foto’s op deze pagina zijn afkomstig van het Instagram-account van OCCII.

Bhajan Bhoy – Shanti Shanti Shanti (2022)

di, 11/22/2022 - 17:01

Ajay Saggar is sinds de jaren tachtig actief in meerdere bands en als geluidstechnicus te vinden achter de mengtafel bij onder meer Dinosaur Jr. en Animal Collective. De non-stop productieve muzikant uit Krommenie bracht begin deze maand onder de naam Bhajan Bhoy de cassette Shanti Shanti Shanti uit.

Dertig jaar na zijn eerste officiële cassette-uitgave met de band Donkey, vond Ajay Saggar het weer tijd voor een nieuwe cassette, ditmaal met zijn soloproject Bhajan Bhoy. Shanti Shanti Shanti is het derde deel van een drieluik en het vervolg op debuutalbum Bless Bless (2020) en de EP That Summer Oh Creator! (2020). Saggars inspiratiebronnen komen ook buiten de muziek, van escapistische populaire cultuur tot politiek en religie. De stem van acteur Lee Van Cleef in spaghettiwestern Day Of Anger (1967) opent het door Ennio Morricone beïnvloede slotnummer Van Cleef Dub. Stokely’s Rebellion werkt toe naar een speech van de Afro-Amerikaanse activist Stokely Carmichael (it’s not a riot, it’s a rebellion), met als ondergrond een soundscape die mij deed herinneren aan de dreigende opening van SPK’s album Zamia Lehmanni uit 1986.

Bij muziek van Bhajan Bhoy weet je van tevoren nooit precies wat je te wachten staat. Net als bij het bespreken van films is het lastig om spoilers te vermijden. Op Shanti Shanti Shanti worden diverse muziekstromingen vrijelijk afgewisseld en gecombineerd. Red, Green & Gold wordt aangedreven door spaced out dub techno. Kraut kruipt op elektronische wijze door Kosmos Klub. I Love You So is ceremoniële ambient die, wakker geschud door een soulsample, richting hogere regionen zweeft, geholpen door Aziatische klassieke klanken (de shakuhachi van gastmuzikant Ab Baars) en een vrije drumsolo.

Sagar heeft als solist volledige muzikale vrijheid. Hij verwerkt op gedoseerde wijze vele invloeden uit diverse windstreken. Oosterse instrumentatie, ambient drones en koorzang vormen een eenheid in hoogtepunt Won’t You Wait?, dat wordt gedragen door een hammered dulcimer. De vermenigvuldigde vocalen van zangeres Holly Habstritt Gaal benadrukken het spirituele vuur waar het album van is vervuld. Het nummer klinkt als een eerbetoon aan de toegewijde vocale muziek van Alice Coltrane. Shanti Shanti Shanti is een gevarieerde kosmische trip met een positieve uitstraling om donkere tijden mee te verlichten.

De cassette is uitgebracht in een beperkte oplage van 100. Een vinylversie staat in de planning.

Concerten in het laatste weekend van oktober 2022: KURWS, Orphax en Popronde Hoorn

wo, 11/02/2022 - 16:45
KURWS

Halverwege de werkweek is het nog net niet te laat om terug te blikken op het afgelopen muziekweekend, met een Poolse avond van Yugofuturism in OCCII, Orphax in IJburg en jonge bands tijdens de Hoornse editie van de Popronde.

Yugofuturism in OCCII Amsterdam (vrijdag 28 oktober 2022)

De Poolse muziekavond in OCCII ging vrijdag van start met een Nederlandse opwarmer die koud op het dak viel. Het gitaartrio Demetriou/Knap/Schuurman was geslonken tot een duo omdat George Demetriou vanwege ziekte had moeten afzeggen. Zonder zijn inbreng dobberden David Knap en Luka Schuurman stuurloos rond. De twee wreven al improviserend over de snaren, van het ene halve ideetje overspringend naar het andere, geen moment het idee gevend dat ze hun instrumenten ook maar een beetje beheersten. Muzikale vrijheid is een nobel streven, maar er zijn grenzen. De avond begon pas echt met het Pools/Nederlandse duo ZDRÓJ. Jakub Zasada daagde drummer Sebastiaan Janssen uit met korte, herhalende, percussieve gitaarflarden die voor een deel door een sampler werden afgevuurd. Soms sloeg Janssen bewust tegen de wind in door accenten anders te leggen dan zijn muzikale partner, maar voor het merendeel liet de drummer zich niet uit zijn evenwicht brengen. Hij ging tijdens de korte improvisaties met snelle dansbare partijen helemaal op in het tollende gitaargeweld. De muzikanten waren zelf nog het meest verrast wanneer ze na elke korte sprint de finishlijn ongeschonden hadden gehaald.

De avond van Yugofuturism werd glorieus afgesloten door het virtuoze trio KURWS uit Wrocław. De band speelde onder meer instrumentale nummers van het recente album Powi​ę​ź / Fascia. Gitarist Hubert Kostkiewicz , bassist Jakub Majchrzak en drummer Dawid Bargenda kozen binnen een compositie regelmatig elk hun eigen route, zodat het schuurde tot de vonken ervan af vlogen. De gitaristen hielden hun loopjes zo strak dat er zelfs eenheid was te ontwaren tijdens de meest chaotisch lijkende momenten. En anders hielden de overdonderende roffels van de drummer de boel wel bij elkaar. De manier van spelen deed denken aan de manier waarop Steve Reich melodieën en ritmes in zijn composities laat verschuiven. Aan de diverse manieren van dansen in de zaal kon je zien wie in het publiek welke muzikant volgde. Niemand speelde een hoofdrol in de band, maar het spel van Bargenda was wel een klasse apart. Ook in de lange nummers bleef hij overzicht houden.

Orphax in Factor IJ Amsterdam (zaterdag 29 oktober 2022) Orphax voor aanvang van zijn set in Factory IJ

Na de overvloedige noten en het lawaai in OCCII was het prettig om een dag later in kunstcentrum Factor IJ op IJburg tot bezinning te komen bij de minimale ambient en drones van Orphax. Orphax nam vorig jaar op dezelfde locatie live zijn album Less Is More op. Op de hoes prijkt het kunstwerk Moving Black (1985) van Wladimir Zwaagstra. Het ligconcert afgelopen zaterdagmiddag was te midden van de tentoonstelling Maximaal Minimaal die geheel aan het werk van Zwaagstra is gewijd. De meeste bezoekers hadden een plek op de vloer gevonden en daar een matje en kussen neergelegd. Less Is More was ook goed zittend op een stoel te ondergaan.

Less Is More bestaat uit lang ijle drones. Noten en akkoorden gaan heel langzaam in elkaar over. Met de ogen dicht stelde ik me een reis over een lange, lege en rechte weg voor waarbij aan de horizon een nieuw landschap opdook dat zeer geleidelijk steeds dichterbij kwam, terwijl het vorige landschap in de achteruitkijkspiegel uit beeld verdween. Sommige notencombinaties zorgden voor ritmische trillingen. Ze deden op een gegeven moment ook de ongebruikte zwarte vleugelpiano tot kraakgeluiden verleiden. Vrij snel leek de muziek zich meer in mijn hoofd af te spelen dan daarbuiten. Het is was niet altijd meteen duidelijk of geluiden deel uitmaakten van de performance. Soms glipten de bel van een tram of het geclaxonneer van passerende auto’s tussen de kieren van ramen de galerie binnen. Elke beweging die binnen het pand werd gemaakt, klonk extra hard. Als er een spin achter me over de muur had getrippeld, zou ik dat zeker ook gehoord hebben. Toen een telefoon bij een van de aanwezigen afging, ging het volume op het mengpaneel iets omhoog om andere mogelijke stoorzenders bij voorbaat te overstemmen. De liggende noten werden spaarzaam aangevuld met lange lage loopjes en een paar verdwaalde hoge synthetische noten. Muziek van Orphax nodigt uit tot een diepe slaap, maar ik heb niemand horen snurken.

Maximaal Minimaal is nog tot 12 november 2022 gratis te bewonderen in Factor IJ, Pampuslaan 11 in Amsterdam.

Popronde Hoorn (zondag 30 oktober 2022) all dogs go to heaven

De meeste mensen van het winkelende publiek in Hoorn wisten niet dat hun koopzondag muzikaal werd omlijst door een nieuwe editie van het rondreizende festival de Popronde. Hoorn laat je horen! werd meer dan eens vanaf het podium geroepen naar de muziekliefhebbers die de hele middag en avond in het overzichtelijk stadscentrum van de ene locatie naar de andere liepen. De muzikanten speelden binnen terwijl buiten de terrassen vol zaten. Een enkele winkelaar kwam even om de hoek kijken bij de ingang van GOOS waar singer-songwriter all dogs go to heaven zijn hart luchtte en ernstige Engelstalige liedjes afwisselde met lichtvoetiger Nederlandstalig repertoire.

IKIGA

Bij café Vièra werd op het grote beeldscherm een voetbalwedstrijd vertoond tijdens het optreden van het Limburgse trio IKIGA. Zangeres/gitarist Indira Paping kon er de lol wel van inzien en speelde onverschrokken stevige alternatieve rock. Ze stond bij de ingang opgesteld en wenkte tijdens het spelen mensen naar binnen en zwaaide mensen uit die buiten een momentje nodig hadden om hun nicotinegehalte op peil te houden. Het gemak waarmee de band speelde, verraadde een afgeronde opleiding bij een van de popmuziekopleidingen in de Benelux.

Mood Bored

De drie muzikanten van Mood Bored kennen elkaar van de Rockacademie. Het jonge trio deed in locatie Het Huis Verloren tijdens droefgeestige droompopliedjes denken aan Amber Arcades en tijdens blijmoedige nummers vooral aan Pip Blom. Gitarist Daan Stuyven liet zijn melodieën en akkoorden middels effectapparatuur rijkelijk uitwaaieren en nam daarmee een prominente rol in het totaalgeluid voor zijn rekening. Volgens het programmaboekje speelde Shaemless postpunk, maar dat bleek een wel heel erg breed begrip voor de weinig gevarieerde, primaire rock in het zaaltje van Backstage. Twee medewerkers van het Hoornse team Handhaving stapten uit hun dienstauto om persoonlijk even te vragen hoe lang het lawaai nu eigenlijk ging duren.

Wasted Youth Club

Postpunk slaan we volgend jaar over, maar garagebands stellen tijdens de Popronde vrijwel nooit teleur. We waren ruim op tijd terug in het festivalhart voor Wasted Youth Club. ’t Kroegie tegenover de Grote Kerk was eigenlijk te klein voor de Gelderse band. Mensen stonden verderop in het volle café op stoelen of tafels om een glimp op te vangen van de muzikanten en de moshpit die steeds wilder werd. Een fanatiek spuwende rookmachine ontnam voor een deel het zicht op wat zich in de ruimte afspeelde. Vooraan moest een deel van het Halloween-decor eraan geloven. Het garagegeluid van Wasted Youth Club wijkt soms af richting pretpunk. Daar kun je me in een kil jongerencentrum niet mee op temperatuur krijgen, maar in deze intieme setting werkte het uitstekend. De vier muzikanten, aangevoerd door de bezeten gitarist/zanger Sven van Vessem, waren van plan een feestje bouwen en dat werd het dan ook.

This is not ADE: Geo, The Homesick, T’iju T’iju & Andy Moor (21 en 22 oktober 2022)

di, 10/25/2022 - 14:35

Amsterdam Dance Event (ADE) veroorzaakte afgelopen weekend op meerder locaties in de stad voor lichte aardschokken. Mensen die minder trek hadden in druk festivalgewoel konden terecht in kleine, soms verborgen zalen elders in de hoofdstad. De Nieuwe Anita presenteerde vrijdag twee bands onder de kop AADE (Alternative Amsterdam Dance Event) en MOLK Factory had zaterdag vrije improvisatoren op het programma in een verstopte kerk nabij Artis.

De Nieuwe Anita (vrijdag 21 oktober 2022)

Gitarist Michiel Klein is momenteel ondergronds succesvol als lid van het Rotterdamse kwartet Lewsberg. Al een paar decennia zet hij het publiek op het verkeerde been met zijn tegendraadse bands. Ik zag ik hem meerdere keren spelen in Adept, Bonne Aparte en Eklin en dat was altijd de moeite waard. Ook vrijdag stelde hij in de kelder van De Nieuwe Anita niet teleur als onderdeel van de Groningse band Geo. Zonder een spier van zijn gezicht te vertrekken stond hij links op het podium zeer gecontroleerd korte riffs af te wisselen met atonale solo’s en schrapende gitaarnoise. Met Geo laat hij zich inspireren door de postpunkfunk uit de periode rond 1980. De band klinkt soms in de verte als Britse band A Certain Ratio en put grotendeels uit de no wave van bijvoorbeeld James Chance & The Contortions, maar dan zonder blazers.

Drummer Gijs Deddens sloeg vierkante ritmes op elektronisch drumstel, aangevuld door elektronische percussie en spaarzaam toetsenwerk van Ype Zijlstra. Maud van Maarseveen beperkte swingende basloopjes tot de hoogst noodzakelijke noten. Besnorde zanger/gitarist Jorne Visser was blikvanger in het midden op het podium, met schalkse praatzang en soms uitbarstend als een gepikeerde Dalek. Geo houdt het geluid kaal door gitaarpartijen meestal af te wisselen in plaats van op te stapelen en door lege plekken toe te voegen binnen de arrangementen. Die kaalheid maakt de korte nummers extra dansbaar. De band wist het binnendruppelende publiek met gemak in beweging te krijgen, inclusief leden van het Friese trio The Homesick.

Elias Elgersma en Erik Woudwijk van The Homesick

Sommige muzikanten van Geo gingen op hun beurt voetje van de vloer bij het optreden van The Homesick. Sinds kort vormt elektronica de basis van de band. De nummers klinken als spontane remixen, zoals eerder te horen was tijdens het verrassende optreden op het festival Curly Teeth. De songteksten werden overwoekerd door pulserende oprispingen uit synthesizers en samplers van Elias Elgersma (links) en Jaap van der Velde (rechts). De muzikanten verwerkten de muziek via mengpanelen en effectapparatuur tot langgerekte indie dub. De centraal opgestelde drummer Erik Woudwijk smeedde de geluiden van zijn bandgenoten tot een eenheid met strak en geconcentreerd gespeelde partijen. Zijn imposante spel ging zo volledig op in elektronische geluiden, dat het leek alsof hij fysiek in de machinerie was opgegaan.

MOLK Factory (zaterdag 22 oktober 2022)

Plantage Doklaan 8-12, om de hoek bij Artis, is uitvalsbasis van MOLK Factory. Er heerst een gemoedelijke, bijna huiselijke sfeer. Via een deur achter in het café/restaurant betreed je de voormalige Plantagekerk die is omgedoopt tot Dokzaal. Het wit geschilderde interieur biedt MOLK Factory ruimte voor concerten die je naar keuze zittend of liggend kunt ondergaan. De akoestiek in de ruimte gaf openingsact T’iju T’iju zaterdagavond een weids geluid dat uit meer hoeken leek te komen dan alleen de twee waar de speakers stonden opgesteld. T’iju T’iju is het soloproject van Jochem van Tol, een van de leden van het duo Soon. Zijn set opende in het halfduister met twee, in elkaar overlopende tracks waarin industrieel knisperende elektronische klanken overgingen in samples van uitgerekte flarden klarinet die werden verdraaid en verbogen met behulp van een modulaire synthesizer. Met de ogen gesloten leek het soms alsof je bedrijvigheid hoorde in een verafgelegen haven. In de door de aanwezigen afgedwongen toegift werden samples van een akoestische bron (ditmaal de sprinkhaan waar de naam T’iju T’iju naar verwijst) gecombineerd met ongrijpbare, synthetisch voortgebrachte geluiden. Van Tol speelt eigenlijk liever samen met andere muzikanten, maar dat maakte zijn eerste solo-optreden niet minder geïnspireerd.

Andy Moor

De performance van gitarist Andy Moor (The Ex) bracht ons naar geïndustrialiseerde gebieden aan de rand van de stad. Achter de muzikant werden tegen de grote witte muur in elkaar overvloeiende zwart-witfoto’s geprojecteerd van industriële complexen in verval of (weder)opbouw. Grijze luchten werden doorstreept met lijnen van kale stalen constructies en kabels. De schaduw van Moor bewoog met gitaar in de handen voor de projecties heen en weer. De fotoreeks was niet louter decoratief. Beelden en muziek sloten op elkaar aan. De gitarist deed het staal en de kabels trillen en tegen elkaar aan schrapen. Bastonen verplaatsen zich over de vloer en deden de plekken resoneren waar het publiek was gaan zitten of liggen. De landschappen en luchten waren een abstract schilderij geworden en leken niet meer op zichzelf, net zoals de gitaar veelal niet als gitaar klonk, maar als een machine die brommend, kreunend, schurend en sputterend uit elkaar viel en weer overeind klauterde. Op andere momenten koos Moor voor verstilling of voor speelse elementen, door bijvoorbeeld een dictafoon voor de snaren te houden en een opname af te spelen van een liedje uit een ander werelddeel. Dankzij de grote, galmende zaal maakte de combinatie van beeld en geluid extra indruk.